علل مهاجرت نخبگان و راهکارهاي مديريت آن

بانگاهی به ابعاد فلسفي و قرآني مهاجرت و به این نتیجه می توان رسیدکه هميشه نبايد جلوي رفتن نخبگان را گرفت؛ بايد کاري کنيم که فکر و روح نخبگان مهاجرت نکند، چرا که ما با دل و فکر آنها سرو کار داريم نه با جسم و تن‌شان.
عوامل مهاجرت نخبگان متنوع هستند ، عامل فرهنگي مهم‌ترين آن آنهاست. اگر عوامل فرهنگي تامين شود، مسائل اقتصادي، امنيتي و... در پرتو آن حل خواهد شد. تقويت خودباوري، فراهم شدن زمينه رشد فکري، علمي و رشد استعدادها، پاسداشت واقعي عالمان و نخبگان، خروج از سيطره فکري غرب و بهره‌گيري از تجربه بشري و عقلانيت جمعي را می توان ازمهم‌ترين راهکارها در مديريت مهاجرت نخبگان از کشور ذکر کرد. با اشاره به اينکه يک جامعه سنتي در مسير صنعتي شدن دچار تغييراتي در ساختار مي‌شود جامعه سنتي انسان‌ها را در چارچوب قرار داده و محدود مي‌کند در حاليکه در جامعه صنعتي، مفهوم شهروندي فرديت، رشد مي‌کند و اين فرد است که تصميم مي گيرد.
درصدي از مهاجرت در جوامع سنتي طبيعي و منطقي است و در این راه نقش دولت در زمينه سازماندهي ساختار مهم ارزيابي می گردد امروزه دولت در تمامي عرصه‌ها حتي خانواده هم وارد مي‌شود، بنابراين اگر قانون‌گذار با شناخت ساختارها و همچنين بر اساس تجربيات شهروندي به قانونگذاري مبادرت کند اين عامل مي‌تواند از مهاجرت نخبگان از کشور جلوگيري کند.
دولت‌ها بايد در جريان سازماندهي و قانون‌گذاري، ذهنيت افراد را بر اساس عقل و احساسات و عواطف و با استفاده از ابزارهايي مانند رسانه به سمت مناسب و ايده آل سوق دهند.
باید بين سطوح تحليل در بررسي مهاجرت نخبگان تفکيک قائل شد بدليل جايگاه اجتماعي و رشته‌هاي آنان، راهکارهاي جلوگيري از مهاجرت نخبگان در هر مورد را‌، متفاوت دانست. تقويت رابطه بين نخبگان و سازمان‌ها و ارگان‌ها و توجه به احساسات و عواطف آنان از عوامل مهم در جلوگيري از مهاجرت نخبگان به خارج کشور است. تأسيس شرکت‌هايي براي فعاليت نخبگان، همچنين مراکز کاريابي براي نخبگان در دانشگاه‌ها و ايجاد فضاي امنيت و ثبات سياسي را از ديگر عوامل موثر مديريتي در جلوگيري از مهاجرت نخبگان ا ست.
نظری به روند فرايند صنعتي شدن جامعه ما را معتقد می کند که در اين فرايند بايد تغييرات را مديريت کنيم نه اينکه تافته جدا بافته باشيم؛ چرا که ما تحت تاثير برخي اتفاقات هستيم اما بايد از اين اتفاقات استفاده کرده و ضمن مديريت آن، به سمت اهداف ايده‌آل خود حرکت کنيم.
براي حل اساسي مسئله مهاجرت بايد متناسب با فطرت و ويژگي‌هاي انساني نخبگان دانشگاه، براي آنان لوازم و زمينه‌هاي حضور با نشاط در کشور را فراهم نمود. در پایان حساسيست‌زدايي نسبت به موضوع مهاجرت نخبگان، اصلاح برخي کليشه‌ها و از بين بردن بوروکراسي اداري در دانشگاه براي جلوگيري از مهاجرت محل تاکیدی واجب است.